Razvoj zanata na Bascarsiji drugi dio

Postavite kao početnu

Dodajte u favorite


	Zanatlije su u osmanskom periodu bili organizovani u esnafe (cehove). Sve zanatlije koje se bave istim ili srodnim zanatom bile su u istom esnafu. Svaki esnaf je imao svoj odbor i bio potpuno nezavisan u odnosu na druge esnafe. Na čelu je stajao ćehaja, biran od strane majstora i kalfi. On je bio spona između zanatlija i vlasti. Ukoliko nije dobro obavljao svoju dužnost, mogao je uvijek biti smijenjen. Među zanatlijama jednog esnafa vladala su stroga pravila koja su se poštovala. Poznata je i solidarnost koja je vladala među njima, tako npr. ukoliko je jedan zanatlija prodao nešto,
	a njegov komšija nije, on će svoju mušteriju uputiti kod onoga koji nije ništa prodao s obrazloženjem da on taj proizvod nema ili da nije dobar.U jednom esnafu su bili zastupljeni esnaflije svih konfesija, s tim da je ćehaja mogao biti samo musliman. Oni su zasebno organizirali vjerske ceremonije, ali su kušanme (izlete na kojima su proglašavali majstore) održavali zajednički. U zlatarskom su esnafu, na primjer, bile zastupljene sve četiri konfesije, u kovačkom je bilo muslimana, katolika i pravoslavnih, u kazaskom muslimana, pravoslavnih i jevreja, dok je u ćurčijskom zanatu bilo nešto muslimana, dok su većinu sačinjavali pravoslavne zanatlije itd.Dakle, u osmanskom periodu su zanati bili glavna grana privrednog rada od koje je živio veći dio gradskog stanovništva. Dolaskom Austro-Ugarske stari zanati dolaze u vrlo težak položaj. Već za osmanskog perioda pojedini zanati stagniraju, što zbog nedostatka snaga koje bi nastavile rad, što zbog uvođenja novih i savramenijih tehnologija u izradi pojedinih proizvoda. Dolaskom nove vlasti otvaraju se i novi putevi i na tržištu se pojavljuje industrijski proizvedena roba, dosta jeftinija od zanatskih proizvoda.

Naši Partneri:

Mijenja se i moda u načinu života i oblačenju, tako da pojedini stari zanati gotovo nestaju. Postepeno nestaju sabljari, tufekdžije, zatim bičakčije. Zbog
pojave fabričkih tkanina nestaju tkači, ćebedžije, kečedžije, kazazi, potpuno nestaju ćurčije, po kojima je Sarajevo bilo nadaleko poznato. Kao sjećanje
na ove zanate ostali su još samo nazivi ulica u kojima su se nalazili.S druge strane, mnogi zanati se prilagođavaju vremenu, modernizuju se i tako opstaju
. Pojavljuju se i novi zanati, kao što je moderni cipelarski zanat, krojački zanat, zatim kovinsko-tokarski, elektro-instalaterski, mehaničari raznih struka.
Austro-Ugarska vlast se ipak pobrinula da očuva neka stara umijeća. 1892. godine Zemaljska vlada je osnovala nekoliko radionica za stare zanate i to:
tkaonicu ćilima, radionicu za umjetničke zanate i tkaonicu veza i vezionicu. Osim ovih radionica, Zemaljska vlada je i drugim zanatima pokušala pomoći
otvaranjem stručnih škola i kurseva. Nepisani esnafski propisi se sve manje primjenjuju, tako da su se esnafske organizacije u ovom periodu same
ugasile. Daljim razvojem industrije i tržišta, modernizacijom tokom 20. st. pojedini zanati potpuno nestaju, a oni koji su opstali, morali su svoj način rada
prilagoditi vremenu i zahtijevima tržišta. Moramo priznati da na našoj Baščaršiji postoji znatan broj starih zanatlija koji su, uprkos svim nedaćama, uspjeli
zadržati tradicionalni izgled i ponudu. Manji broj je onih koji su zadržali samo naziv i izlog zanata, a bave se nečim sasvim drugim. Ove pojave ne
smijemo osuđivati, jer zanatlije žive od svog dućana i oni ne mogu prodavati kazaske širite i dugmad, firale, setilje i sl. kad ih više niko ne kupuje.
Najbrojniji su ipak oni koji su se, pod okriljem svog zanata, prilagodili vremenu.


	Jedini način da se stari zanati očuvaju i da se omogući zanatlijama ugodan život od proizvodnje tradicionalnih proizvoda jeste saradnja institucija vlasti, Muzeja, Zavoda za zaštitu spomenika, udruženja starih zanata i, naravno, samih zanatlija. Jedino zajedno možemo učiniti mnogo, očistiti Baščaršiju od svega što nije tradicionalno i gradsko i na taj način uticati i na formiranje kupovne svijesti i ukusa domaćih i stranih kupaca. U isto vrijeme, Baščaršija uvijek stoji na usluzi za razne vrste sitnih usluga, popravki, savjeta, koje nigdje drugo ne možete naći .
		<<< nazad

-Lyrics